 |
Στην αριστουργηματική ταινία «Αμέρικα, Αμέρικα» του Ηλία Καζάν, με φόντο την καταπιεσμένη ζωή Ελλήνων και Αρμενίων στην Οθωμανική αυτοκρατορία στο τέλος του 19ου αιώνα οι Τούρκοι πυρπολούν μια αρμενική εκκλησία, όπου είχαν καταφύγει οι Αρμένιοι του χωριού. Είμαστε στα 1896. Προηγούνται σκηνές όπου ο σουλτάνος Αβδούλ Χαμίτ πληροφορεί με εγκύκλιο όλη την επικράτεια για την «τρομοκρατική ενέργεια» των Αρμενίων κατά της Οθωμανικής Τράπεζας στην Κωνσταντινούπολη και για το «μάθημα που πρέπει να δώσουν σ΄ αυτή την επικίνδυνη μειονότητα». Αργότερα, ο «πολιτισμένος» τούρκος κυβερνήτης της επαρχίας, σε ρόλο Πόντιου Πιλάτου, προσπαθεί να εξηγήσει στον έλληνα πατέρα του ήρωα της ταινίας ότι κάποια μέρα όλες οι φυλές θα ζουν ειρηνικά, «ακόμα και οι Αρμένιοι».
Η πολιτική της γενοκτονίας αρχίζει από τότε και χρησιμοποιεί πάντα την ίδια δικαιολογία: την απειλή των Αρμενίων κατά της αυτοκρατορίας πρώτα και κατά του νεοσύστατου και «προοδευτικού» κράτους των Νεοτούρκων έπειτα. Πάντα εν ονόματι αυτής της αιτίας σειρά θα έχουν οι Αρμένιοι των Αδάνων το 1909 και από το 1915 ως το 1917 ολόκληρης της οθωμανικής επικράτειας. Το παντουρκικό σχέδιο θα ολοκληρωθεί το 1923 με την εξόντωση και το διωγμό των Αρμενίων της Κιλικίας. Το αποτέλεσμα είναι γνωστό: πάνω από ενάμιση εκατομμύριο θύματα και ο ξεριζωμός ενός λαού από την εθνική του εστία, εκεί όπου ήταν πολιτικά και πολιτιστικά παρών επί τρεις χιλιετίες. Ήταν η αποκαλούμενη «τελική λύση» για το αρμενικό ζήτημα.
Η φρίκη που προκάλεσαν αυτά τα γεγονότα οδήγησε τον ειδικό στο Διεθνές Δίκαιο, Ραφαήλ Λέμκιν, να χρησιμοποιήσει τον όρο «γενοκτονία» για πρώτη φορά το 1930. Έτσι βαφτίστηκε η πρώτη πράξη του «έργου», που ξαναείδε ο κόσμος αρκετές φορές μέχρι τις ημέρες μας. Απλώς, ήταν η πρώτη και «παραδειγματική» για τους διαβόητους «μαθητές» του 20ού αιώνα. Και επειδή από τότε το επίσημο τουρκικό κράτος αρνείται να αναγνωρίσει αυτό το έγκλημα κατά της ανθρωπότητας, ακολουθεί η δεύτερη πράξη, αυτή που ονομάζεται άρνηση, σαν πολιτική.
Ενενήντα χρόνια μετά, η πολιτική της άρνησης της Γενοκτονίας των Αρμενίων δεν έχει αλλάξει στο παραμικρό από πλευράς τούρκων πολιτικών και κυβερνήσεων. Παρ΄ όλο που τα τελευταία χρόνια αυξάνουν οι θαρραλέες φωνές διανοουμένων και συγγραφέων που, μέσα στην ίδια την Τουρκία, προσπαθούν να πουν την ιστορική αλήθεια, το κατεστημένο δεν τις αφήνει να ακουστούν πολύ ή τις κατακρίνει και τις καταπνίγει με όλα τα μέσα που διαθέτει.
Στο διεθνές επίπεδο, επίσης τα τελευταία χρόνια, έχει αυξηθεί ο αριθμός των κρατών και των οργανισμών που αναγνώρισαν τη γενοκτονία. ’λλοι, όμως, προσπαθούν να κρίνουν ή να αγνοήσουν την ιστορική αλήθεια κατά βούληση, ανάλογα με τα πολιτικά τους οφέλη. Θυμούνται και υπόσχονται για να εξασφαλίσουν τις ψήφους τους και ξεχνούν ή κρύβονται, όταν πρόκειται να πουλήσουν τα όπλα τους.
Τώρα πια προκύπτει το εύλογο ερώτημα: μια χώρα που επιθυμεί να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που έχει ήδη πάρει ημερομηνία έναρξης ενταξιακών διαπραγματεύσεων, μπορεί να γίνει μέλος χωρίς να αναλάβει όλες τις ευθύνες που απορρέουν από το άμεσο παρελθόν της; Και το δεύτερο εύλογο ερώτημα: οι ευρωπαίοι ηγέτες που πρόσφατα, για την 60ή επέτειο του ’ουσβιτς, δήλωσαν mea culpa για τη στάση των χωρών τους στη διάρκεια του ολοκαυτώματος, δε θα έχουν τίποτα να πουν την ερχόμενη 24η Απριλίου, στην ενενηκοστή επέτειο της Γενοκτονίας των Αρμενίων; (Πράγματι, ο Πρόεδρος της Γαλλίας ομολόγησε ότι ο αντισημιτισμός δεν είναι απλώς μια άποψη, είναι μια διαστροφή, «μια διαστροφή που σκοτώνει», δήλωσε. Πότε θα ακουστεί μια τέτοια δήλωση για τον παντουρκισμό, για αυτούς που αρνούνται τη γενοκτονία;)
«Η πάλη της ανθρωπότητας κατά οποιασδήποτε επιβουλής είναι η πάλη της μνήμης κατά της λήθης», έγραφε ο γνωστός τσέχος συγγραφέας Μίλαν Κούντερα. Και έχει δίκιο: παρ΄ όλο που αρκετοί παραβλέπουν τα ιστορικά εγκλήματα στο βωμό διαφόρων σκοπιμοτήτων, η πολιτισμένη ανθρωπότητα έχει χρέος να αγωνιστεί ενάντια σ΄ αυτά με όλες της τις δυνάμεις.
Το πέρασμα του χρόνου δεν θα είναι σίγουρα εμπόδιο για τις νέες γενιές των Αρμενίων. Δεν θα ξεχάσουν και δεν θα εγκαταλείψουν τον αγώνα, επειδή ξέρουν ότι αργά ή γρήγορα θα φτάσει εκείνη η στιγμή που το να αρνείται κανείς τη Γενοκτονία των Αρμενίων θα είναι εντελώς αδιανόητο. Και ότι κάποια στιγμή θα κερδίσουν την πάλη της μνήμης κατά της λήθης.
Και μόνο τότε, κύριε κυβερνήτα, όλες οι φυλές θα ζουν ειρηνικά, ακόμα και οι Αρμένιοι.
|
Η 'Αποψή μας