 |
Το 1920 αμέσως μετά την προσάρτηση του Ναχιτσεβάν και του Ορεινού Καραμπάχ στο Αζερμπαϊτζάν, τo τελευταίο με τη βοήθεια της Τουρκίας και έχοντας κατά νου τη δημογραφική, ουσιαστικά την ολοκληρωτική εξόντωση των Αρμενίων, ξεκίνησε μια εκστρατεία διώξεων και εκδιώξεων με σκοπό την ολοκληρωτική εξαφάνιση του αρμενικού λαού από την περιοχή, αλλάζοντας έτσι τα δημογραφικά στοιχεία του πληθυσμού της περιοχής. Η επιχείρηση αυτή απέτυχε στην περιοχή του Ορεινού Καραμπάχ.
Στην περιοχή του Ναχιτσεβάν, στην αριστερή όχθη του ποταμού Ναχιτσεβάν, ο τεχνητός λόφος ύψους 22 μέτρων που ονομάζεται Μοχραπλούρ (λόφος-στάχτυ) και το Σαραπλούρ, είναι τα αρχαιότερα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι στη γη αυτή ο άνθρωπος κατοικούσε από το Νεολιθικό αιώνα. Τα ευρήματα από την περιοχή μοιάζουν μ' αυτά που έχουν βρεθεί και σε άλλες περιοχές της Ορεινής Αρμενίας.
Σύμφωνα με την παράδοση, το Ναχιτσεβάν είναι η αρχαιότερη κατοικημένη περιοχή της Αρμενίας. Ιδρύθηκε το 3669 π.Χ. από τον Νώε, ο οποίος προσάραξε εκεί μαζί με την οικογένειά του μετά τον κατακλυσμό (σύμφωνα με μια ετυμολογία Ναχιτσεβάν σημαίνει «πρώτο κατάλυμα»). Από παλιά οι Αρμένιοι ανέφεραν ενδεικτικά ότι στο Ναχιτσεβάν υπάρχει το κοιμητήριο του Νώε. Κατά τον 9ο -10ο αιώνα π.Χ. η περιοχή αποτελούσε τμήμα του κράτους των Ουραρτού και διαδοχικά των αρμενικών δυναστειών των Γερβαντουνί, Αρτασεσιάν και Αρσαγκουνί. Η επαρχία Κόγτν περιλαμβανόταν στο Ναχιτσεβάν, ενώ αυτό ανήκε βόρεια στους Σουνιάν και νότια στους Αρτζρουνί.
Σύμφωνα με την παράδοση εκεί έχουν θαφτεί οι δύο μαθητές του Χριστού, ο Θαδδαίος και ο Βαρθολομαίος, οι οποίοι τη χρονιά του θανάτου του Χριστού, το 33, δίδασκαν το χριστιανισμό στην Αρμενία.
Ο δημιουργός του αρμενικού αλφάβητου, ο Μεσρόπ Μαστότς, όταν εγκαταστάθηκε στο χωριό Μεσροπαβάνκ, ξεκίνησε να διαδίδει τα γράμματα και τη μάθηση του αρμενικού γραπτού λόγου.
Στις αρχές του Μεσαίωνα, το Ναχιτσεβάν ήταν γνωστό για τις εξελιγμένες πόλεις του Γερτσνάγκ, Βορτβάρ, Τζουγά και Ακουλίς. Η περιοχή ήταν πλούσια στην παραγωγή μεταξιού και οι κάτοικοί της έγιναν διάσημοι για την προώθηση του προϊόντος στην Ασία και την Ευρώπη.
Κατά την αραβική κυριαρχία άρχισε η διαδικασία εξισλαμισμού των κατοίκων και συνεχίστηκε με την επέλαση των Σελτζούκων Τούρκων στην περιοχή. Αργότερα, όταν ο Πέρσης Σαχ Απάς εκδίωξε τους πληθυσμούς των Κόγτν, Γερτσνάγκ, Ζαχούγκ, Τζουγάγκ και Ναχιτσεβάν στην Περσία, ο αριθμός των ισλαμιστών αποίκων αυξήθηκε.
Το 1826-28 με τη συνθήκη του Τουρκμεντσάι το Ναχιτσεβάν περνά στη Ρωσία, αποτελώντας τον αρμενικό νομό μαζί με τις κοινότητες του Ερεβάν και του Ορτουμπάτ.
Την αρμενική φυσιογνωμία του Ναχιτσεβάν μετέτρεψε κατά πολύ, η Γενοκτονία το 1915. Αργότερα ενσωματώθηκε στη Δημοκρατία της Αρμενίας. Το 1923, όμως, με μια αυθαίρετη απόφαση του Στάλιν, το Ναχιτσεβάν παραχωρήθηκε στο Αζερμπαϊτζάν. Η απόφαση αυτή ήταν πασιφανής καταπάτηση της δικαιοσύνης, μιας και το Ναχιτσεβάν δε συνορεύει με το Αζερμπαϊτζάν. Ο ακαδημαϊκός Σουρέν Αϊβαζιάν μας εξηγεί γιατί βρέθηκε σ' αυτή την κατάσταση: «Το Ναχιτσεβάν που βρίσκεται στα ανατολικά της Αρμενίας είναι «Αζερμπαϊτζάν», μόνο και μόνο γιατί οι τούρκοι οπαδοί του Κεμάλ «θέλησαν» να το δουν μέσα στα σύνορα του σοβιετικού Αζερμπαϊτζάν.
Η επιθυμία αυτή των Τούρκων έδωσε ώθηση στον Στάλιν να παραβιάσει το Σοβιετικό Σύνταγμα, αφού σύμφωνα με αυτό κάθε αυτόνομη δημοκρατία που βρίσκεται ολοκληρωτικά μέσα σε μία Σ.Σ.Δ. πρέπει να υπακούει στη συγκεκριμένη δημοκρατία». Ο νόμος αυτός παραβιάστηκε προκλητικά για την περίπτωση του Ναχιτσεβάν, που υπάγεται στο Αζερμπαϊτζάν και όχι στην Αρμενία μέσα στην οποία βρίσκεται.
Το Ναχιτσεβάν βορειο-ανατολικά περικυκλώνεται από οροσειρές, ενώ νοτιο-δυτικά βρίσκεται η πεδιάδα του ποταμού Αράξ, ο οποίος και αποτελεί τα σύνορά του.
Το κλίμα είναι ξηρό, ηπειρωτικό, με χαμηλές βροχοπτώσεις και σχεδόν ανύπαρκτες δασικές εκτάσεις. Ο κύριος ποταμός είναι ο Αράξ με αρκετούς παραποτάμους.
Η έκταση του Ναχιτσεβάν είναι 5.600 τ. χλμ., ανατολικά περικλείεται από τα όρη του Ζανκεζούρ (νότιο τμήμα της Αρμενίας), ενώ βόρεια από τα όρη του Βαΐκ. Είναι πεδινή περιοχή, στερείται δασών και με τις πεδιάδες Σαρούρ και Ναχιτσεβάν αποτελεί φυσική συνέχεια της πεδιάδας του Αραράτ. Νότια περιβάλλεται από τον ποταμό Αράξ, του οποίου παραπόταμοι είναι οι Αρπά, Ναχιτσεβάν, Ζαχούγκ, Γερτσνάγκ και Ακουλίς. Στο Αράξ έχει εγκατασταθεί και ηλεκτρικός σταθμός. Το Ναχιτσεβάν ήταν γνωστό για την εκτροφή μεταξοσκωλήκων, εξ' ου και η παραγωγή μεταξιού. Η επαρχία Κόγτν φημίζεται για τους αμπελώνες, την οινοποιεία, την καλλιέργεια βαμβακιού, ρυζιού, φρούτων και καπνού. Σημαντικά, επίσης, είναι τα ορυχεία άλατος και η ταπητουργεία. Μέχρι σήμερα το Ναχιτσεβάν παρουσιάζει προοπτικές ανάπτυξης του εμπορίου. Το Τζαχούκ θεωρείται η κεντρική περιοχή του Ναχιτσεβάν από όπου περνά ο ομώνυμος ποταμός, ένας από τους παραποτάμους του Αράξ. Στην αριστερή όχθη του ποταμού Ναχιτσεβάν ιδρύθηκε η ομώνυμη πόλη, που σήμερα ενώνει το Ερεβάν με το Μπακού.
Το 1981 ο πληθυσμός της περιοχής έφθανε τους 247.000 κατοίκους, από τους οποίους οι 4.000 ήταν Αρμένιοι, το μεγαλύτερο ποσοστό αποτελούσαν οι Τάταροι που λέγονται και «Αζέροι».
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της σημερινής εικόνας του Ναχιτσεβάν είναι το γεγονός της κατεδάφισης των δύο τελευταίων εκκλησιών και μοναστηριών από τα ογδόντα που υπήρχαν. Τον 6ο αιώνα η επαρχία του Κόγτν ήταν πολυπληθής και διέθετε δικό της πατριαρχείο. Το 16ο αιώνα η περιοχή Τζουγά είχε 40.000 αμιγώς αρμενικό πληθυσμό. Το 17ο αιώνα στο Άνω Ακουλίς κατοικούσαν 8.000 αρμενικές οικογένειες. Το 1904 στο κοιμητήριο του Τζουγά υπήρχαν 5.000 χατσκάρ από τα οποία ελάχιστα έχουν σωθεί, όπως άλλωστε έχει συμβεί στη συντριπτική πλειοψηφία κάστρων, μοναστηριών, εκκλησιών, ιστορικών μνημείων και χειρογράφων (σώθηκαν μόνο 800 χειρόγραφα).
Το 1918, το 80% των κατοίκων του Ναχιτσεβάν ήταν Αρμένιοι. Με τα δεδομένα του 1959 η αναλογία αυτή είχε μειωθεί στο 6,7%, το 1970 στο 2,9%, το 1985 στο 1,6%, ενώ σήμερα σχεδόν κανένας Αρμένιος δεν κατοικεί εκεί. Η δραματική αλλαγή των δημογραφικών στοιχείων της περιοχής ήταν συνέπεια προμελετημένου σχεδίου αφανισμού και καταπάτησης των ανθρωπίνων και πολιτικών δικαιωμάτων των Αρμενίων της περιοχής από την Τουρκία. Κατασχέθηκε η περιουσία της εκκλησίας. Κλείστηκαν τα αρμενικά σχολεία και ξεκίνησε μια διαδικασία εξισλαμισμού των αρμενίων κατοίκων. Οι Τούρκοι-Τάταροι-Αζέροι θεωρούν το Ναχιτσεβάν δική τους δημοκρατία. Κατά τη διαστρεβλωμένη τους ιστορία αυτοί ζούσαν στην περιοχή από την εποχή του Νώε και οι υπόλοιποι λαοί ήταν απλά πάροικοι.
Εδώ, αξίζει να τονιστεί, ότι οι προμελετημένες ενέργειες βρίσκουν στήριξη από την Τουρκία. Οι Αρμένιοι είναι γνώστες αυτών των ενεργειών και ποτέ δε θα επιτρέψουν να μετατραπεί το «πρώτο κατάλυμα» του Νώε σε ιδιοκτησία του Αζερμπαϊτζάν...
|
Ο αυτόνομος θύλακας του Ναχιτσεβάν βρίσκεται νοτιοδυτικά της Αρμενίας και δεν έχει καμία επαφή με το Αζερμπαϊτζάν. Το παρελθόν της περιοχής είναι άμεσα συνδεδεμένο με αυτό του Ορεινού Καραμπάχ. Και οι δύο υπήρξαν περιοχές της ιστορικής Αρμενίας και κατοικούνταν κατά την πλειοψηφία τους από Αρμενίους μέχρι το 1920. Οι θύλακες αυτοί υπήρξαν αντικείμενο έντονου γεωπολιτικού ενδιαφέροντος από την Οθωμανική Αυτοκρατορία και στη συνέχεια από τη διάδοχό της, Τουρκία.
Η 'Αποψή μας